Smaller Default Larger

 

GALERIA

 

Młyn - Muzeum Młynarstwa i Wsi


Jedną z największych atrakcji turystycznych w Ustrzykach Dolnych oraz w Bieszczadach staje się Muzeum Młynarstwa i Wsi. O jego znaczeniu decyduje to, że jest to jedyne takie muzeum w południowej części Polski. Nie bez znaczenia jest także i to, że Muzeum jest znakomicie położone, ponieważ znajduje się przy drodze prowadzącej do najbardziej znanych miejsc w Bieszczadach: Połonin i Jeziora Solińskiego. Dodatkowo w jego pobliżu można zwiedzić Sanktuarium Matki Boskiej Bieszczadzkiej w Jasieniu, a w promieniu kilku kilometrów znajdują się zabytkowe drewniane kościoły (niektóre z nich zostały wybudowane jako cerkwie) w Równi, Hoszowe, Jałowym, Hoszowczyku, Bandrowie i Moczarach. Muzeum to zostało otworzone w lipcu 2010 r. i od tej pory służy turystom, którzy poznają nie tylko historię młynarstwa, ale także mogą prześledzić skomplikowany proces mielenia zboża. Mogą także prześledzić interesujące dzieje tego budynku wraz z najbliższym otoczeniem.

Ustrzycki młyn parowy powstał w 1925 r. i przeznaczony był przede wszystkim do produkcji wysokogatunkowej białej mąki, wówczas znacznie droższej niż powszechnie używana mąka razowa. W historii dzisiejszego Muzeum istotną rolę odegrało zakończenie II Wojny Światowej. Wtedy całkowicie zmienił się kształt granicy wschodniej, a Ustrzyki wraz z okolicznymi terenami znalazły się w granicach ZSRR. Dopiero w 1951 r. na mocy ustawy o wymianie terenów przygranicznych ta część Bieszczadów (480 km kwadratowych) została zwrócona Polsce, w zamian za tzw. "Kolano Bugu".

Budynek młyna w dobrym stanie przetrwał wojnę i sześcioletnią przynależność do Związku Radzieckiego. Jednak kiedy do Ustrzyk przybyli nowi osadnicy, nie zastali w młynie ani jednej maszyny. Z tego powodu zakład ten miał dwuletnią przerwę, podczas której kompletowano urządzenia niezbędne do wznowienia pracy. Przywieziono wówczas wyposażenie z jakiegoś niezidentyfikowanego młyna (najprawdopodobniej z Pomorza, o czym może świadczyć konstrukcja drewniana oparta na sośnie wejmutce rosnącej na północy Polski) i od roku 1953 wznowiono mielenie zboża.

W porównaniu z okresem przedwojennym zmienił się system napędu, ponieważ wprowadzono silnik spalinowy, który po dziewięciu latach został zastąpiony dwoma silnikami elektrycznymi pracującymi do czasu zamknięcia młyna, co nastąpiło w roku 2007.

Muzeum Młynarstwa i Wsi w Ustrzykach Dolnych jest jedynym muzeum w Polsce dającym możliwość poznania kompletnych linii służących do czyszczenia i mielenia zboża w młynach z nowoczesnym napędem. Zwiedzającym udostępniono 1100 m kwadratowych na czterech kondygnacjach.

W ramach stałej ekspozycji prezentowane są maszyny pochodzące z XIX w. Stulecie to określono "wiekiem pary i elektryczności", ze względu na olbrzymi postęp techniczny, który wówczas nastąpił. Chociaż o tym fakcie pamiętamy wszyscy, to jednak niewielu z nas zdaje sobie sprawę z tego, jak wielki krok uczyniło w tym czasie młynarstwo odchodząc od kamieni młyńskich oraz silników wiatrowych i wodnych. W pełni można to sobie uzmysłowić w Muzeum oglądając maszyny wymyślone w tym czasie na potrzeby młynarstwa parowego.

Najbardziej znaczącym zabytkiem znajdującym się w zbiorach Muzeum jest gniotownik walcowy pochodzący z lat trzydziestych XIX w. Pierwsze takie urządzenie pojawiło się dopiero w 1815 r., a więc to znajdujące si w Ustrzykach Dolnych należy do najstarszych nie tylko w Polsce, ale także w Europie. Jego niewątpliwym walorem jest świetnie zachowany i świetnie wychodzący na zdjęciach drewniany korpus. Oprócz gniotownika można także obejrzeć mlewniki walcowe, wzbudzające największe zainteresowanie turystów odsiewacze ramowe, łuszczarkę, szczotkarkę, szafy aspiracyjne oraz tryjer.

Uzupełnienie ekspozycji wewnętrznej stanowi wystawa plenerowa. Wokół budynku Muzeum można oglądać liczne urządzenia i maszyny służące do uprawy ziemi, czyszczenia i młócenia zboża oraz mielenia ziarna. Wszystkie te urządzenia były wykorzystywane d gospodarstwach wiejskich w XIX i XX wieku.